بسم الله الرحمن الرحمن الرحیم

  *ارقام این گزارش مربوط به دهه فجر 1390 است.

این در نگاه اول پرسشی منصفانهای به نظر نمیآید. اما با کمی بالا و پایین، پرسش اغلب کسانی است که مصرف کنندهی همیشهگی برخی داروهای خاص هستند.

صحبت از داروهای خارجی است. اما نه آن دسته از آن داروهای خارجی که نوع ایرانی آنها هم موجود باشد. داروهایی که نوع ایرانی آنها در اصل وجود خارجی ندارد. یا این که زمانی تولید شده و بعد از بازار خارج شده است. به هر علتی.

مثال آن هم داروی تزریقی "هیدروکورتیزون" که توسط یکی از کارخانههای داخلی تولید شد. اما همان مقدار تولید اندک به علت بروز مشکلات دارو در بالین، از بازار دارویی حذف گردید. نگارنده خود به چشم خود شاهد جمع آوری این دارو از داروخانهی بستری بیمارستان دکتر شریعتی بوده است. جالب آن که قیمت همین داروی مشکلدار مدت مدیدی ملاک بیمه تامین اجتماعی برای پرداخت به بیماران به حساب میآمد!

داروی هیدروکورتیزون البته به علت قیمت به نسبت پایین (حدود هزارتومان در سال 1387 و اختلاف قیمت حدود 500 تومانی با ملاک بیمه تامین اجتماعی) فقط مورد غرولوند بیماران واقع میگشت! اما داروهای گران قیمت دیگری، هم اکنون در بازار دارویی کشور موجود است که ملاک بیمههای درمانی برای پرداخت آنها به عنوان سهم سازمان، ناباورانه قیمتهای بسیار ارزانتری نسبت به نوع واقعی موجود در بازار دارند. اما این یعنی چه؟

فرض کنید که –بلا به دور؛ خدای ناکرده؛ هفت قرآن به میان!- شما بیماری دارید که مبتلا به آسم مزمن بوده و از بیمهی درمانی تامین اجتماعی بهرهمند! پزشک شما داروی آ را برای بیمار شما تجویز میکند. شما به داروخانهای مراجعه کرده و نسخهی موجود در دفترچهی بیمهی تامین اجتماعی را به مسئول پذیرش تحویل دادهاید. مسئول پذیزش داروخانه به شما میگوید که داروی آ دارای دو نوع فرانسوی و هندی بوده و از شما میخواهد که بگویید داروی ساخت کدام کشور را انتخاب میکنید. هم چنین به شما اعلام میدارد که قیمت آزاد نوع هندی دارو 330000 (سیصد و سی هزار) ریال و نوع فرانسوی 600000 (ششصد هزار) ریال بوده و به ترتیب با اعمال فرانشیز بیمه به قیمتهای 180000 (یکصد و هشتاد هزار) ریال و 460000 (چهارصد و شست هزار) ریال برای شما آب میخورد! تا این جا را داشته باشید...

سهم بیمار در بیمهی تامین اجتماعی (و برخی بیمههای بزرگ دیگر) سی درصد کل هزینهی دارواست. یعنی حدود یک سوم. البته از قیمت داروهای تحت پوشش بیمه. پس بیمار آن مقدار از قیمت داروی موجود در بازار را که با قیمت داروی مورد پذیرش تامین اجتماعی گرانتر است؛ باید از جیب پرداخت کند. برای مثال همان 500 تومان اختلاف قیمت دو نوع هیدروکورتیزون داخلی و خارجی در دو بند قبل از این.

برگردیم به بیمار فرضی شما: شما با تعجب از مسئول پذیزش داروخانه سوال میکنید که مگر نباید سهم بیمار سی درصد از هزینهی دارو باشد؟ پس چرا در هر دو مورد قیمت دارو بیش از پنجاه درصد قیمت آزاد است؟ و درست در هماین جا متوجه نکتهی ظریفی میشوید: به تازهگی یکی از شرکتهای داخلی اقدام به تولید محدود داروی آ برای بیماران آسمی به قیمت 200000 (دویست هزار) ریال کرده و تامین اجتماعی هم به سرعت ملاک تعهد خود را به قیمت داروی این کارخانه تغییر دادهاست.

تذکر آن که در این لحظه نمیتوانید از مسئول پذیرش درخواست تحویل نوع ایرانی دارو را داشته باشید. چرا که تولید آن به قدری محدود است که حتی در داروخانههای دولتی هم در دسترس نیست. و کسی چه میداند؛ شاید مثل "هیدروکورتیزون" که در بالا شرح آن رفت؛ از بازار دارویی کشور حذف شده باشد.

مثال بالا، یک مثال واقعی است. در زیر جدولی از چند داروی گران قیمت با مصرف طولانی مدت از نظر خواهد گذشت. البته این داوها از نظر نوع قیمتگذاری ملاک بیمه تامین اجتماعی، تا حدود زیادی، سرنوشتی مشابه داروی آ دارند (یعنی بی تردید آن نوع ملاک بیمه در بازار موجود نیست) :

جالب آن که به علت اختلاف قیمت داروهای خاص مثل قلم آخر این جدول، بیماران خاص که طبق قانون نباید وجهی پرداخت کنند؛ ملزم به پرداخت اختلاف قیمت میشوند!

و همچنین است وضعیت برای بیماران فوتی در بیمارستانهایی که از اقلام اختلافی -که اغلب شبیه فهرست بالا است.- در فرآیند درمانشان به کار رفته است. و پیکد اموات تا تسویه نهایی حساب با بیمهی تامین اجتماعی از بیمارستان ترخیص نخواهد شد. این را هم نگارنده با چشمان خودش در بیمارستان شریعتی دیده است.

البته بیمهی درمانی تنها بخشی از خدمات سازمان تامین اجتماعی به حساب میآید. و نباید با قیمت چند داروی خاص به قضاوت تمام وجوه این سازمان بزرگ پرداخته شود. اما رسالت خیزش نیوز این چنین حکم میکند تا آن چه از زبان مردم گفته میشود، منتشر گردد تا خیزش نیوز جایگاهی باشد برای رساندن دردها به گوش مسئولین.