تجارت ایران و افغانستان در سایه قدرت‌گیری احتمالی طالبان | اقتصاد | DW


روابط تجاری ایران با افغانستان با وجود شدت گرفتن درگیری‌ها در این کشور کاهش نیافته، با این همه برخی کارشناسان معتقدند ادامه تنش‌ها و افزایش قدرت طالبان برای روابط تجاری تهران و کابل، دست‌کم در کوتاه مدت چالش‌برانگیز است. افغانستان بخش مهمی از نیاز خود به انرژی را از طریق ایران تامین می‌کند. سفیر سابق ایران در افغانستان می‌گوید در صورت پایدار شدن تنش میان دولت مرکزی و طالبان و ادامه درگیری‌ها صادرات برق و گاز دچار اختلال می‌شود. خبرگزاری خیزش نیوز شنبه نهم مرداد درباره “پیدایش مجدد طالبان” از قول ابوالفضل ظهره‌وند نوشت: «مسئله نیاز افغانستان به برق و گاز ایران یک مسئله پایدار است و باید به آن به عنوان یک موضوع بلندمدت نگاه کرد، هر نظام سیاسی و ساختاری که در این کشور حاکم باشد نیازمند به این دو مولفه هستند، اما در هر حال در کوتاه‌مدت روابط دو کشور دچار اختلال می‌شود.» او با بیان این که تسلط طالبان بر کل افغانستان امری بعید است افزود بدترین حالت ادامه جنگ و درگیری بین دو طرف است که باعث افزایش هزینه صادرات خواهد شد. با آغاز خروج نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا از افغانستان، شبه‌نظامیان گروه طالبان مناطق تحت اشغال خود را افزایش داده‌اند اما تا کنون موفق به تسلط بر شهرهای بزرگ و مراکز ولایت‌ها نشده‌اند. اختلال در صادرات برق ایران اسلامگرایان افراطی برای افزایش فشار بر مرکز ولایت‌ها در مواردی اقدام به انفجار دکل‌های برق کرده‌اند که بر انتقال برق از ایران هم تاثیر گذاشته و به گفته ظهره‌وند: «بنابراین در کوتاه‌مدت وضعیت خوب نیست». محمدمهدی جوانمرد قصاب، رایزن سابق ایران در افغانستان نیز به تازگی در ارزیابی مشابهی با اشاره به افزایش صادرات به این کشور در دو ماه نخست امسال تاکید کرده که اگر درگیری‌ها شدیدتر نشود صادرات نیز به روال سابق ادامه خواهد داشت. به کانال خیزش نیوز وله فارسی در تلگرام بپیوندید او می‌گوید: «بیشتر کالاهایی که به افغانستان صادر می‌شوند مصرفی هستند. هر دولتی در این کشور مستقر شود این کالاها صادر می‌شود. الان هم که کشور در اختیار دولت افغانستان است و به همین دلیل کاری با آمدن یا رفتن طالبان برای تجارت نداریم.» نایب رئیس اتاق بازرگانی مشهد معتقد است طالبان توانایی تسلط کامل بر افغانستان را ندارد اما به فرض این که این اتفاق رخ دهد ممکن است روابط تجاری ایران و افغانستان کمی از تعادل خارج شود و احتمالا پاکستان به عنوان “پدر معنوی طالبان” می‌تواند فرصت‌های بیشتری در این زمینه به دست آورد. تردید درباره قدرت‌گیری طالبان محمود سیادت ۲۲ تیر ماه به خبرگزاری ایسنا گفت: «درحال حاضر هیچکدام از شهرهای بزرگ و اصلی افغانستان در اختیار طالبان نیست. بنده یقین دارم که شرایط به گونه‌ای نخواهد شد که طالبان بتوانند حکومت واحدی را در افغانستان ایجاد کنند، اما مجبور خواهند شد که به شراکت در حکومت تن بدهند.» این فعال اقتصادی بخش خصوصی ابراز اطمینان کرد که جامعه مدنی و مردم افغانستان، کشورهای منطقه و کشورهای قدرتمند جهان، راضی به از دست رفتن دستاوردهای کشور افغانستان در طی ۳۰ سال گذشته از جمله حضور زنان در مجامع مختلف و آزادی نسبی رسانه‌ها و… نیستند. سیادت می‌گوید خروج نیروهای خارجی از افغانستان اگرچه پیامدهای منفی امنیتی داشت اما می‌تواند برای ایران فرصتی مناسب باشد. او افزود در سال‌های حضور نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا در افغانستان از حضور فعال شرکت‌ها و نهادهای جمهوری اسلامی در پروژه‌های فنی، مهندسی و سرمایه‌گذاری جلوگیری می‌شد که اکنون این موانع برطرف شده‌اند. خیزش نیوز وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید برخلاف این اظهارات، ظاهرا با خروج نیروهای خارجی مشکلات ایران برای فعالیت در این حوزه‌ها کاملا برطرف نشده و گاهی متاثر از روابط تنش‌آلود جمهوری اسلامی با دیگر کشورهای منطقه است. حذف شرکت ایرانی از پروژه یک میلیارد دلاری بهمن صالحی جاوید، دبیر انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی ایران دولت مرکزی افغانستان را متهم می‌کند که درباره حضور شرکت‌های ایرانی در عرصه پیمانکاری “تاثیرپذیر” است و این مسئله “مشکل‌ساز می‌شود”. او هشتم مرداد به خیزش نیوز گفت: «حدود یک ماه پیش یکی از شرکت‌های ایرانی در یکی از مناقصه‌های افغانستان شرکت کرده بود و برنده این مناقصه یک میلیارد دلاری شد اما ظاهرا عربستان یکی از اعضای هیئت مدیره تامین‌کننده منابع مالی برای این پروژه بود که شرکت ایرانی را از این دایره خارج کرد.» شرکت‌های ایرانی به دلیل تحریم‌های آمریکا و حضور جمهوری اسلامی در فهرست سیاه گروه ویژه اقدام مالی FATF از دسترسی به خدمات بانکی و بیمه‌ای بین‌المللی محروم هستند و همین وضعیت امکان حضور آنها در پروژه‌های خارجی را محدودتر می‌کند.
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان بامیان، قلب هزاره اینجا ولایت بامیان است، در قلب افغانستان، ولایتی که مرکز آن هم بامیان نام دارد. بامیان مرکز هزارستان است؛ منطقه وسیع کوهستانی در ارتفاعات مرکزی افغانستان و سکونت‌گاه تاریخی قوم هزاره. حفره‌ای که در مرکز عکس می‌بینید، جای خالی یکی از مشهورترین آثار باستانی است که در خاک افغانستان امروزی واقع شده بود.
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان ۱۵ قرن دوام آوردند، در برابر طالبان اما نه این حفره عظیم روزی تندیس تقریبا ۵۵ متری را که گفته می‌شود تندیس بودا بوده، در خود جای داده بود. این تندیس در قرن چهارم یا پنجم میلادی برپا شده بود و از گزند روزگار و تاخت و تازها در طول تاریخ تا حدی در امان مانده بود تا اینکه نوبت به قرن بیستم رسید و طالبانی که می‌خواست آثار پیش از اسلام را برای همیشه محو کند.
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان جمعه سیاه برای میراث باستانی جمعه ۱۹ اسفند ۱۳۷۹ طالبان باقيمانده تندیسی را که روز پیش از آن سرش را منهدم کرده بود، تخریب کرد. بودا در پیش چشم جهانیان که نظاره‌گر این لحظه بودند، فرو ریخت. تا شامگاه ۲۱ اسفند از “صلصال و شهمامه” تنها دو جای خالی عظیم، دو حفره باقی ماند. گفته می‌شود سرخ بُد و خِنک بُد در ادبیات فارسی اشاره به این دو تندیس دارند. برخی از تاریخ‌پژوهان در مورد اینکه این مجسمه‌ها، مربوط به بودا باشند تردید دارند.
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان بامیان زیبا، بامیان رنگی بامیان اما چیزی بیش از این خاطره تلخ است. بامیان نارنجی است به وقت فصل زردآلو.
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان باغداری و کشاورزی در کهمرد بامیان تابستان است و اینجا در ولسوالی کهمرد بامیان مردم در حال خشک کردن زردآلو هستند. در این منطقه از یک نوع درخت زردآلو میوه خشکی به دست می‌آید به نام ساقی.
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان مردمی با فرهنگی چندین هزارساله مردم بامیان میراث‌دار فرهنگی غنی و چندین هزارساله‌اند که تاخت و تازهای زیادی در طول تاریخ تجربه کرده‌اند. آنها به گویش هزارگی و زبان فارسی سخن می‌گویند.
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان همخوان با طبیعت تصویری از زندگی روزمره مردم در خانه‌هایی غارمانند در ولایت بامیان افغانستان
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان شهر ضحاک شاهنامه در خاک افغانستان امروزی شهر ضحاک، آمیزه‌ای از افسانه و واقعیت، خرابه‌های شهرکی قدیمی است در بلندی‌های شمال شرق بامیان که به آنها “شهر سرخ” هم می‌گویند. این نام برگرفته از رنگ سرخ صخره‌ها و دره‌های پیرامونی است. ضَحّاک یا اژدهاک (به اوستایی اژی‌دهاکه) از پادشاهان افسانه‌ای ایران است. فردوسی در شاهنامه او را ماردوشی که سالیان دراز در ایران ستم کرد معرفی می‌کند که با رستاخیز کاوه آهنگر و فریدون در البرزکوه زندانی می‌شود.
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان یادگار فراموش‌شده ساسانیان در خاک افغانستان در یک محوطه باستانی در افغانستان، در مقابل تندیس‌های بودا و بر روی تپه‌ای در ارتفاع ۱۰۰ تا ۱۴۰ متری ویرانه‌های شهری وجود دارد که قدمت آن به آخرین سال‌های دوره ساسانیان بر می‌گردد. می‌گویند نامش اول چیز دیگری بود ولی در حمله مغول همچون شهر ضحاک با خاک یکسان شد و در اثر قتل‌عامی که چنگیز به راه انداخت غوغایی بر پا شد، همه ساکنان شهر کشته شدند و بعدها نام غلغله گرفت.
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان بند امیر؛ هفت دریاچه و هفت بند بند امیر، هفت دریاچه در دل کوه‌های هندوکش در ولایت بامیان در افغانستان هستند که با هفت بند (سد) طبیعی از هم جدا شده‌اند. بند امیر نخستین پارک ملی این کشور و یکی از جاذبه‌های گردشگری افغانستان است که بر پایه گفته‌های مقامات افغانستان، سالانه هزاران گردشگر را به خود جذب می‌کند.
کهن یادگاران ایران‌ زمین در بامیان کوه‌هایی چه بلند، دشت‌هایی چه فراخ بامیان مناظر و جاذبه‌های طبیعی و تا حدی بکر و کم‌نظیری دارد که در صورت برقراری امنیت در این کشور می‌توان به جذب گردشگر و کسب درآمد از این راه امید بست.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.